حسين علوى مهر

201

روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )

زكات و نيز جهاد و . . . مىباشد ، اگر چه در اين آيات نيز توجه به توحيد و معاد نيز صورت گرفته است . 2 . فصل بندى هر سوره بايد به بخش‌هايى تقسيم شود ؛ زيرا هر چند كه يك سوره غرض واحد دارد ، ولى فصل‌ها و فرازهايى دارند « 1 » كه هر يك موضوعى قابل بحث و بررسى خواهد داشت ؛ مانند سورهء انبياء ، كه محور بحث آن نبوت است ، اما يك بحث از حضرت ابراهيم عليه السّلام ، يك بحث از حضرت نوح ، يك قسمت مربوط به حضرت موسى عليه السّلام و غير آن مىباشد . 3 . جمله بندى آيات يك آيه ممكن است ، جمله‌هاى متعددى داشته باشد كه بايد آنها را جدا كرد و تك‌تك آنها را بررسى نمود ، سپس به تفسير پرداخته شود ؛ مثلا در آيهء زنا : از « الزانية تا مأة جلدة » يك جمله است ، و لا تأخذكم تا و ليشهدوا سه جمله مىشود ، اگر چه اين جمله‌ها با هم مرتبط هستند ، ولى بايد جدا جدا بررسى شود و در واقع يكى از كارهاى مفسر تجزيهء آيات است . سوم . مرحلهء ارجاعى در اين مرحله ، مفسر با توجه به آگاهىهايى كه از علوم گوناگون دارد در مراحل مختلفى ؛ مانند بررسى لغات و واژگان يا اختلاف قرائات بايد به منابع مهم مراجعه كند تا ديدگاه صحيح را بتواند انتخاب نمايد ، اين مرحله نيز داراى مراحلى است كه عبارتند از : 1 . لغات و واژگان مفسر پس از جدا كردن جمله‌ها بايد هر واژه‌اى كه نيازمند به توضيح است ، با مراجعه به منابع صحيح معناى آن روشن نمايد و منظور معناى اصلى و ريشه‌اى هر لغت است .

--> ( 1 ) استاد مىفرمود : اين ركوعاتى كه در قرآنها هست ، همان فصل‌هاى سوره‌ها مىباشد ، كه اهل سنت يك سورهء كامل را در نماز شرط نمىدانند و قرآن را به هزار ركوع تقسيم كرده‌اند ؛ هر ركوع در يك ركعت نماز به ويژه در نمازهاى شب‌هاى ماه مبارك رمضان مىخوانند به خلاف شيعه كه احتياط در وجوب سورهء كامل مىداند . البته در نمازهاى مستحبى اشكالى ندارد قسمتى از يك سوره خوانده شود .